Göz, Gaga, Tırnak hastalıkları: Temiz ,canlı bakan bir göz ile; parlak,
pürüzsüz bir gaga sağlıklı bir kuştaki ilk belirgin özelliklerdendir.
Sıkça temizlenmeyen bir kafeste barınan kuşlarda enfeksiyon kapma
olasılığı yüksektir, zeminde kumlu kağıt kullanımı, nemli artıkların
bulunmaması hijyen açısından önemlidir. Ayaklarda pullanma ve
matlaşma olmaması gerekir. Ayakta mantar oluşumu bakımsız
kafes kuşlarında sıklıkla rastlanan bir hastalıktır. Ayak ile kaşıdığı
gaga ve göz çevresine bu mantarı bulaştıran kuşlarda lokal yolla
hekim tarafından yapılacak tedavi ile kısa sürede sonuç alınabilir.
Tüy ve deri parazitleri: Toplu kafeslerde bulunan kuşlardan birini
aldığınızda ya da kuşunuzun yanına sonradan bir eş aldığınızda
karşılaşabileceğiniz bitler, gözle görülebilir ve kırmızı renktedirler.
Profesyonel spreyler kullanılarak hem kuşun vücuduna hem de
yemlikler ve suluk çıkartılarak tüm kafes ve aksesuarlarına hekimin
önereceği doz ve zamanlarda uygulama yapılmalıdır.
İshal: Sulu dışkılama, genellikle beyaz renklidir. Halsizlik,sık
dışkılama ve hareketsizlik önemli belirtilerindendir. İshalin oluş
nedenlerine üşütme, bozuk ve çürümüş yeşillikler, bayat ve açık
mamalar, soğuk su ve gıdalar ve fazla yeşillik verilmesi örnek
gösterilebilir. Tedavide ilk olarak besleme şekli değiştirilmeli,diğer
kuşların yanından ayrılmalı ve hekim tarafından tavsiye edilen ilaç
uygulamasına acilen başlanmalıdır. Göz ardı edilen ishal vakalarında
ölümler meydana gelebilir.
Kabızlık: Dışkılamanın azalması, hareketsizlik, az yeme, tüyleri
kabartma ve çok katı dışkı önemli belirtilerindendir. Kuşların temel
beslenmesindeki hazır ve doğal tahıllardır. Bunların yanında, taneli
bitkiler kadar olmasa da, taze meyve ve yeşilliğe de ihtiyaç duyarlar.
Bu gereksinimler yeterince karşılanamadığı zaman beslenme ve
sindirim dengeleri bozulur. Bu bozukluklardan biri de kabızlıktır. Aşırı
durumlarda hekim tarafından lavman yapılır. Bunun dışında yeni
başlayan dönemlerde fark edildiğinde suya katılan ilaçlar ile ve
uygun oranda yeşillik takviyesi bu sorunu çözecektir.
Sindirim Sistemi: Kuşlarda diş olmadığı için sindirim ağızda
başlamaz ve çiğnenmeyen yem ve gıdalar doğrudan mideye ulaşır.
Yenilen yemlerin tamamı sindirilemeyeceği için kilo kaybı ve sindirim
sistemi rahatsızlıkları oluşur. Kuş kumu kullanımı, midedeki
yiyeceklerin kırılarak sindirimini kolaylaştırır.
Yumurtlama zorluğu: Çiftleşmeden 18-21 gün kadar sonra
yumurtlaması beklenen kuş, bu zamanı geçirdiğinde yumurtlama
zorluğu çektiği anlaşılır. Durgunlaşan kuş, hareketsizleşir ve kafesin
bir köşesinde uyuklar halde durarak zaman geçirir. Bu durumun
nedenleri; yumurta kanalının dar olması, kuşun genç olması ve
yumurtlama dönemindeki mevsimin yeterince sıcak olmaması olarak
açıklanabilir. Hekim müdahalesi gerektiren bu durum geç
kalındığında ölümle sonuçlanabilir.
Beslenme
Pet kuşun sağlıklı ve uzun bir yaşam sürmesinde
şüphesiz en önemli faktör, iyi bakımla birlikte
uygun ve yeterli beslenmedir. Araştırma ve
tecrübeler göstermiştir ki, formüle edilmiş
mamalarla beslenmiş kuşlar, ne kadar besleyici
oldukları iddia edilirse edilsin tohum tabanlı
dietlerle beslenenlerden daha sağlıklı ve uzun bir yaşam
sürmektedir. Psittasin kuşlar için sadece tohumdan oluşan dietler
yeterli değildir. Tahıl yağdan zengin ve sağlık için gerekli bir çok
bileşenden fakirdir. Sadece tahılla beslenen papağanlar sağlıklı
görünseler ve hatta kilolu olsalar da beslenme eksikliği yaşarlar.
Güçlendirilmiş yemlerin takviyesi çoğu zaman kabuğundadır.
Hayvan sahipleri bu yüzden takviye edilmiş yem karışımlarından
satın aldıklarında mükemmel bir diet sağladıklarını
düşünmektedirler. Ne yazık ki kuşlar bu tohumları tüketirken
kabuklarını soydukları zaman, tahıl kabuğunda kaplanmış bulunan
vitamin ve mineraller atılmış olur.
Formüle edilmiş dietler aynı zamanda pellet olarak da bilinirler ve
pet kuşların spesifik besin ihtiyaçları karşılanacak şekilde
düzenlenmişlerdir.İdeal ölçülerde bir pet kuş dieti minimum % 50 –
60 pellet ve kalanı sağlıklı ev yemekleri ve sebzelerden oluşmalıdır.
Son araştırmalar bazı pellet markalarının çok fazla çinko ve Vit. D3
içerdiği ve bu nedenle çinko zehirlenmesi ve böbrek yetmezliğine yol
açabileceğini göstermiştir. Bir pellet markası seçerken renkli
olanlardan uzak durulmalıdır.
En faydalı sebzelerin çoğu, koyu yapraklı yeşil sebzelerden Kale,
Brokoli, Karahindiba yaprakları, Hardal yaprakları gibi yeşilliklerdir.
Ayrıca havuç, haşlanmış tatlı patates ve meyve – sebze sularıyla da
beslenebilirler
Meyvelerin tümü kabul edilir olmakla birlikte, yüksek su içerikleri
nedeniyle küçük miktarlarda sunulmalıdırlar. Papaya, Mango gibi
meyveler en fazla A vitamini içeren en faydalı meyvelerdir.
Sağlıklı ev yemekleri, örneğin pişmiş et, balık ve tavuk, peynir ve
yoğurt, pişmiş yumurta, mısır, fasulye, bezelye, pirinç, düşük şekerli
düşük sodyumlu tahıl gevrekleri ve bunun gibi besinler küçük
miktarlarda sunulabilir.
Bir kuşa asla Avakado veya Çikolata verilmemelidir. Çünkü kuşlar
için toksiktirler ve çok az miktarları bile ölüme neden olabilir.
Yağ ve tuz oranı yüksek patates kızartması, kraker, ve korunmuş et
gibi besinler kuşlar sodyuma karşı çok hassas olduklarından
kullanılmamalıdır.
Vitamin ve mineral takviyeleri; pudra, damla, mineral ve blok
şekillerinde piyasada mevcuttur.
Bazı kuşlar pellet yemlere kolay ve istekle alışırken bazılarında bu
süreç haftalar, aylar sürebilir. Başlangıç olarak pelletler ayrı bir
kapta, kafeste taze sebzelerle birlikte sürekli bulundurulmalıdır.
Alıştığı diğer yemler ise günde iki kez (sabah ve akşam) sadece bir
saat süreyle sunulmalıdır. Burada alıştığı besinlerin verilmesi çok
önemlidir, çünkü kuş pelletleri ilk zamanlar besin olarak algılamayıp
açlıktan ölebilir. Bu süre ve miktar kuşun normal beden ağırlığını
sürdürmesine yetecektir. Çoğu kuş bir kaç gün içinde formüle
yemleri atıştırmaya başlar. Böylece alıştığı yemler kademeli olarak
dietin en fazla % 25’ini oluşturacak miktarlara düşürülebilir.
Notlar
Kafeste şunlardan mutlaka kaçınılması gerekir:
Kumlu kağıt (törpü kağıdı) kaplı tünekler
Kolay yutulabilir oyuncaklar, oyuncak parçaları (Balsa ağacı, küçük
zincirli eşyalar, metal klipsli oyuncaklar veya kurşun ağırlıklı
oyuncaklar)
Toksik ev bitkilerine, tavan havalandırmalarına, kedi, köpek ve
çocuklara ulaşma imkanı
Sedir, kızılağaç, sıkıştırılmış çam kabuğu gibi kafes substratlarına
ulaşma imkanı
Kurt boksları ve mite spreyleri