Kuşlar İçin Barınak:Kafesler
Evde çoğu zaman kapalı tutulmak istenen kuşlar
için mümkün olan en geniş kafesleri kullanmak
tavsiye edilir. Kafesin kuş tarafından
bükülemeyecek veya sökülemeyecek sağlamlıkta,
toksik olmayan materyalden ve kolay
temizlenebilir, korunaklı olması gerekir. Materyal
bakımından metal; temizlenmesi, dezenfeksiyonu kolay, ve kuşun
vereceği zarara dayanıklı olması bakımından en uygun seçimdir.
Sınırlı kapalı zamanlar için uygun büyüklükte kafes, bütün vücut
gergin durumdayken kenarlara temas etmeyecek boyda olmalıdır.
Çoğu vakada kafes yüksekliğinden daha derin olmalıdır ki, kanatlar
açık tutulduğunda yeterli alan sağlanabilsin. Uzun kuyruklu kuşlar
için yeterli yükseklik de sağlanmalıdır. Kafes telleri arasındaki
mesafe, kuşun kafasının teller arasına giremeyeceği ölçüde olmalıdır.
Kafesin kapısı, bir elin rahatça girebileceği, kuşu kolaylıkla dışarı
çıkarıp yerleştirilebileceği büyüklükte olmalıdır. Kapının mandalı kuş
tarafından açılamayacak şekilde emniyetli olmalıdır.
Muhabbet kuşları hareket etmeyi sever, bu yüzden kafes yüksek ve
geniş olmalıdır. Kanarya ve ispinozlar ise uçmayı sever ve uçmaya
elverişli, geniş ve uzun kafeslerde bakılmalıdırlar. Cockatiel’lerin
ihtiyacı olan kafes ise tepelerinin ve uzun kuyruklarının kırılmayacağı
yükseklikte kafeslerdir.
Şekil bakımından; kare veya dikdörtgen kafesler temizlenmesi daha
kolay, ve kuş için daha güvenlidir. Kafeste köşe sayısı arttıkça uçuş
alanı daralır ve bağlantı bölgeleri güvenliği bozar.
Kuş kafeslerinde sürgülü taban tepsileri sıklıkla kullanılmaktadır. Bu
parça; kolay hareket ettirilebilir, temizlenebilir olmalı ve
yerleştirildiğinde veya çıkarıldığında kuşun kaçabileceği bir boşluk
bırakmamalıdır.
Kafesin Konumu
Kafes, kuş tüneğindeyken göğüs hizasında olacak şekilde
yerleştirilmelidir. Bundan daha alçak olması, kuşun
heyecanlanmasına ve kendini savunmasız hissetmesine neden olur.
Göğüs hizasından yükseğe de yerleştirilmemelidir, çünkü yükseklik,
kuşlarda üstünlük anlamına gelir. Doğada daha baskın kuşlar daha
yükseğe tünerler. Kuş, güneşli, hava akımı olmayan bir bölgeye
yerleştirilmelidir. Kuşların yeni bir çevreye alışması için ilk hafta
hariç, aktivitenin çok olduğu bir yere yerleştirilmeleri daha yararlıdır.
Direkt gün ışığı almaları kuşlar için stimüle edici etkiye sahip
olmakla birlikte sıcak yaz günlerinde fazla ısınmamalarına dikkat
edilmelidir.
Kafes Altlığı
Gazete kağıdı, kağıt havlular veya diğer basit kafes altı kağıtları
genelde odun parçaları, mısır kırıntıları, kedi kumu gibi substratlara
tercih edilmelidir. Ahşap parçaları ve talaş, toz yapar ve kuşun
solunum yollarını irrite eder. Gazete kağıdı gibi materyallerin
kullanımı ile dışkıların sayısı ve görünümü günlük olarak daha kolay
izlenebilir.
Tünekler
Temiz, kolay değiştirilebilir, uygun ölçülerde,
doğal, pestisid kullanılmamış ve non–toksik
ağaç dalları kullanılmalıdır (örneğin narenciye
ağaçları, Dişbudak Ağacı, Manolya, Karaağaç,
Okaliptüs, Avustralya Çamı, vs.). Böylece kuş
hem tüneyebilir hem de bulunduğu dalı
çiğneyebilir. Doğal ağaç dalları, düzgün olmayan şekilleri sayesinde
kuş tutunurken ayağın değişik bölgelerine basınç yapar. Dallar
hazırlanırken, kafese uygun ölçülerde kesilmeli, deterjanla
fırçalanmalı, durulanmalı ve güneşte kurutulmalıdır. Ayrıca böcek
yumurtaları bakımından kontrol edilmeli, bunlar temizlenmelidir
(kafeste yumurtalar açılabilir). Beton (mineral) tünekler kuşların
gagalarını ve tırnaklarını törpülemesi için uyarıcı niteliktedir. Plastik
tünekler ise kaygan oldukları ve yendiğinde medikal problemlere yol
açtıkları için tavsiye edilmemektedir. Kumlu kağıtlar (tünek törpü
kağıtları) kuşun ayağını çizeceğinden kullanılmamalıdır.
Yemek ve Su Kapları
Derin kaplar yerine geniş çanaklar kullanmak yemeğin daha çekici
sunulmasını sağlar ve kuşun yemleri yemesi için teşvik edici olur.
Normal tırmanma yetenekleri olan sağlıklı kuşlar kolaylıkla yemek ve
su kaplarına ulaşabilirler bu nedenle kapları bu vakalarda tüneklerin
yanına yerleştirmek gerekli değildir. Paslanmaz çelik, pişmiş toprak
ve sert plastik malzemeler kuşun sağlığı için gereken temizlik ve
dezenfeksiyona karşı dayanıklıdır. Su, bir tabakta veya kobaylarda
kullanılan tüplerde verilebilir. Kuşlar çoğunlukla fazla yer ve can
sıkıntısından yiyecek kaplarını çiğnerler.
Oyuncaklar
Oyuncaklar zihinsel egzersiz oluşturması açısından yararlı olup
fiziksel egzersize teşvik eder ve gaga soyulmasını kolaylaştırır. Ne
var ki kuşun güvenliği düşünülerek seçilmelidir. Çiğnenebilir
oyuncaklar; ağaç dalları, çam kozalağı, köpek için üretilmiş
işlenmemiş deriden çiğneme oyuncakları, doğal fiber ipler ve
yumuşak beyaz çam gibi maddelerdir. Aksesuarlar konusunda
dikkat edilmesi gereken; tümü kafesteyken bile kuşun uçabileceği ve
nesnelere çarpmadan hareket edebileceği yeterli alan bulunmasıdır.
Hafta içinde farklı oyuncakları bir kaç günde bir rotasyon şeklinde
kullanmak kuşun ilgisinin devamını sağlar. Sıkılmış bir kuş çeşitli
davranış ve sağlık problemlerine karşı risk altındadır. Güvenli
oldukları sürece mümkün oldukça çok çeşit kullanılmalıdır.
Kafes Örtüleri
Kafes kapları, kuşa uyku zamanı geldiği ve sessiz olması gerektiği
işaretini verir. Kafesin örtülmesi asla ceza amaçlı kullanılmamalı ve
uyku saatleri dışında örtülmemelidir.
Sıcaklık ve Nem
Sağlıklı bir kuş, sahibinin yaşadığı ısıyı tolere
edebilir. Isıdaki ani değişimler kuş için potansiyel
tehlike oluşturur. 90 Fahrenight’tan yüksek
sıcaklıklarda pet kuşların çoğu sık nefes alma ve
kanatları vücuttan uzak tutma gibi fazla ısınma
belirtileri gösterir.
Pet kuşlar genelde geniş bir nem aralığına uyum gösterme
kapasitesine sahip olmakla birlikte, subtropikal iklimlerden gelen
kuşlar evde lokal nem artışlarından fayda sağlarlar (örneğin banyoda
akan duş veya tüylere düzenli olarak su püskürtmek gibi...) Bu
durumda tüyler kuruyana kadar kuşu sıcak tutmak gereklidir.
Işık ve Temiz Hava
Sık sık temiz havaya ve direkt gün ışığına çıkarmak (camdan filtre
olmamalıdır) çok faydalı olacaktır. Eğer uygun havalarda kuş
kafesiyle birlikte dışarı çıkarılırsa, gölgeli bir nokta sağlanmalıdır. Bir
alternatif olarak geniş ışık spektrumlu floresan lamba kullanımı ev
içinde doğal gün ışığını periyotlarını taklit eder şekilde kullanılabilir.
Gizlilik
Kuşların çoğu kafes içinde güvenlik hissini arttıran gizlenme
olanaklarından yarar sağlar (örneğin kağıt kutusu, kuş yuvası, vs.).
Özellikle küçük kuşlar için yuvalar saklanma amacıyla kullanılır. Bu
kutular kafesin tavanına yakın olarak tutturulabilir.
Aktivite
Uygun türler için, evde uçmak veya kafesten denetimli olarak
salınmak gibi egzersiz imkanları sağlanabilir. Kuşların çoğu akıllı,
aktif hayvanlardır ve kafesin evde aile aktivitesine yakın
yerleştirilmesi gerekir. Fazla sosyal olmayan türler daha sakin bir
yere yerleştirildiğinde rahat edebilir.
Hijyen
Bütün nesneler sıcak sabunlu suda veya bulaşık makinesinde
yıkanabilmelidir. Dezenfeksiyon amacıyla 1 galon suya yarım kapak
çamaşır suyu kullanılabilir. Kafes altlığının ve kapların günlük
temizlenmesi hem besin bozulmalarıyla ilgili problemleri önler hem
de hastalıkların potansiyel tehlikelerine karşı sahibini uyarır. Kafesin
tam temizliğinin haftada bir yapılması tavsiye edilir. Kokulu
temizleyiciler kuşların solunum membranlarına zarar verebilir.
Bütün nesneler sıcak sabunlu suda veya bulaşık makinesinde
yıkanabilmelidir. Dezenfeksiyon amacıyla 1 galon suya yarım kapak
çamaşır suyu kullanılabilir. Kafes altlığının ve kapların günlük
temizlenmesi hem besin bozulmalarıyla ilgili problemleri önler hem
de hastalıkların potansiyel tehlikelerine karşı sahibini uyarır.
Bakım
Sağlıklı, iyi beslenen bir kuş için minimal bir
kuş bakımına ihtiyaç vardır. Ev içinde kapalı
tutulan ve değişken dietlere maruz kalan pet
kuşlar gaga, tırnak ve tüy bakımları gibi çeşitli
bakımlara ihtiyaç duyarlar. Tüy değişimi
sırasında diette ek protein, yağ ve vitaminler
bulunmalı ve dinlenmeyi teşvik etmek amacıyla daha fazla karanlık
sağlanmalıdır. Yeni tüyler gelişince kuş bunu açığa çıkarmak için
eski tüyleri koparır. Bu, tüy yolma problemi veya pire olarak
algılanmamalıdır. En uygun tüy spreyi saf sudur. Soyulan tüyler
hassas bir şampuanla (örn. bebe şampuanı) dikkatlice temizlenebilir
ve takiben ılık suyla durulanıp havlu, güneş ışığı veya fönle
kurutulabilir. Tüyleri kuru ve yağlı maddelerden uzak tutmak
gereklidir. Kaçmayı önlemek veya uysallaştırma eğitimi amaçlarıyla
kanat kesimi düşünülebilir. Veteriner hekiminiz bu konuda size
tavsiye verebilir. Eğer identifikasyon amacıyla bacakta bant
bulundurulacaksa kir birikimi, şişkinlik, sıkma belirtileri için düzenli
kontrol edilmelidir.